فهرست مطالب این مقاله
خیلی ها شکلات را بسیار دوست دارند. شما چطور؟ حالا آیا واقعا تمرین ذهن آگاهی بهتره است یا شکلات؟در چند سال اخیر تحقیقات زیادی در مورد تاثیر تمرین ذهن آگاهی انجام گرفته است که در زیر به تعدادی از آن ها اشاره می کنیم
تمرین ذهن آگاهی بهتره یا شکلات؟
خیلی ها شکلات را بسیار دوست دارند. شما چطور؟ حالا آیا واقعا تمرین ذهن آگاهی بهتره است یا شکلات؟در چند سال اخیر تحقیقات زیادی در مورد تاثیر تمرین ذهن آگاهی انجام گرفته است که در زیر به تعدادی از آن ها اشاره می کنیم
تمرین ذهن آگاهی بهتره یا شکلات؟
چند مورد تحقیق مهم در مورد اهمیت تمرین ذهن آگاهی
در یک تحقیق دو تن از روانشناسان دانشگاه هاروارد به نام های متیو کلینگ ورث و دانیل گیل برت کار جالبی انجام داده اند. آن ها بیش از 2000 نفر آمریکایی را وارد تحقیق کردند. یک اپلیکشن به آن ها داده شد که به آن ها پیام هایی می داد و خواسته می شد بگویند در زمان های مختلف شبانه روز به چه چیزی فکر می کنند چه کاری انجام می دهند و چقدر خوشحال هستند.و نتایج در مجله معتبر science منتشر شد. سه نکته مهم داشت:
- مردم در 47 درصد زمان به آن چه انجام می دادند فکر نمی کنند
- مردم زمانی که ذهنشان پراکندگی و آشفتگی دارد کمتر خوشحال هستند
- آن چه مردم فکر می کردند بیشتر پیش بینی کننده شادمانی شان بود تا آن چه انجام می دادند
خلاصه تحقیق:
طبق این تحقیق و طبق تجربیات زیادی که من از این منظر به دست آورده ام عامل ناخوشحالی انسان پراکندگی ذهن است. بگذارید با مثل زیر موضوع را آشکار کنیم:
شاگرد از یک راهب پرسید راز شادمانی چیست؟
راهب گفت من می خورم، راه می روم و می خوابم.
شاگرد گفت من هم این کارها را انجام می دهم راهب گفت:
“وقتی من می خورم فقط می خورم وقتی راه می روم فقط می روم وقتی می خوابم فقط می خوابم.”
پژوهش دانشگاه هاروارد نشان داد ما زمانی خوشحال تریم که ذهنمان پراکنده نیست یعنی وقتی ذهن اگاه هستیم خوشحال تریم.
مطالعه بیشتر: مدیتیشن و آرامش
نکته مهمی که این تحقیق نشان داد این بود که کارهای ما نیستند که باعث پراکندگی ذهنمان می شوند بلکه افکار ما هستند که ذهنمان را پراکنده می کنند. یعنی ما چه ظرف بشوییم چه یک نوشیدنی خوش گوار میل کنیم فرق چندانی در پراکندگی ذهنمان ندارد. آن چه باعث ناراحتی ما می شود این است که ظرف می شوییم یا نوشیدنی می خوریم ولی ذهنمان جای دیگری است.
چه جاهایی از تمرین ذهن آگاهی استفاده می کنند
امروزه حتی پزشکان هم به اهمیت ذهن آگاهی پی برده اند. خیلی از شرکت های بزرگ مثل گوگل، اپل، فیس بوک و تویتر در محل کار از تمرینات ذهن آگاهی حمایت می کنند. مدارس خوب هم کار خود را بدون ذهن آگاهی شروع نمی کنند. ورزشکاران وهنرمندان بزرگ نیز استفاده می کنند. در بعضی از زندان ها هم از تمرین ذهن آگاهی برای کاهش جرم استفاده می کنند. حتی نیروی دریایی امریکا هم از ذهن آگاهی استفاده می کند.
اگر شما سری به سایت آمازون که بزرگترین فروشگاه اینترنتی کتاب در دنیا هست بزنید می بینید ده ها کتاب در مورد ذهن آگاهی موجود است. کافی است در گوگل یک سرچ ساده کنید و با انبوهی از کتاب های مختلف ذهن آگاهی روبرو می شوید. همه این موارد اهمیت تمرین ذهن آگاهی را نشان می دهند. البته ذکر این نکته ضروری است که تمرین ذهن آگاهی هنوز در ایران رواج پیدا نکرده است.
ذهن آگاهی چیست و چرا مهم است؟
از بزرگی پرسیدند بهترین مکان که بتوانیم چیز ارزشمندی را قایم کنیم کجاست؟
جواب داد زمان حال. هیچ کس اون را پیدا نخواهد کرد
دنیای اینترنت ، سرعت بالا و… باعث آشفتگی ذهن آدم ها شده است و خوشحالی انسان را کم کرده است. ذهن آگاهی انسان را به زمان حال می آورد و ذهن را از آشفتگی می رهاند. در نتیجه شخص خوشحال تر است.
اگر بخواهیم ذهن آگاهی را تعریف کنیم خلاصه آن چنین است: توجه به زمان حال، آگاهانه و بدون قضاوت.
بر این اساس ذهن آگاهی سه قسمت دارد:
توجه به حال:
پژوهش مربوط به دانشگاه هاروارد نشان داد که نیمی از وقت ما صرف فکر کردن به چیزی می شود که حواسمان نیست. مثلا ما می خواهیم بخوابیم ولی فکرمان جای دیگری است. یا در بالکن خانه هستیم ولی به چیز دیگری فکر می کنیم. بیشتر زمان ما صرف چیزی غیر از آن چه انجام می دهیم می شود. در این صورت فکر ما در گذشته یا آینده است و آشفتگی ذهنمان زیاد می شود و خوشحالی مان کم.
در ذهن آگاهی می گویند فکر زیاد عامل ناخوشایندی ما هست. فکر کردن به حوادث منفی، به خاطرات گذشته، به نگرانی های آینده و…
پژوهش ها نشان داده است که اگر بتوانیم خود را از فکر میمونی( فکری که هر لحظه به جایی می رود) برهانیم و به لحظه حال توجه کنیم می توانیم از شرایط غمبار نجات یابیم و شادی اصیل را تجربه کنیم.
مطالعه بیشتر: دلایل اهمیت ذهن آگاهی
آگاهانه
قسمت دوم ذهن آگاهی، آگاهانه بودن است. یعنی ذهن خود را آگاهانه بر چیزی بیاوریم که دوست داریم. در این صورت است که ذهن ما در لحظه حال قرار می گیرد. تمرکز ما بیشتر می شود و می توانیم شادتر باشیم.
اگر شما برای لحظاتی ذهن خود را از جاهای مختلف به سمت نفس بیاورید و فقط به دم و بازدم توجه کنید کار آگاهانه ای انجام داده اید. در این صورت اگر حواستان به جاهای دیگر برود ولی شما آن را بر نفس نگه دارید یعنی آگاهانه ذهنتان را بر چیزی که خودتان انتخاب کرده اید اورده اید.
بدون قضاوت بودن
قسمت سوم تمرین ذهن آگاهی قضاوت نکردن است. در این صورت شما آن چیزی که هست را مشاهده می کنید بدون این که قضاوت کنید که آیا خوب است یا بد. مثلا شما قهوه می خورید و می دانید که مثلا سرد است. در این صورت شما مزه، دما و … قهوه را حس می کنید اما نمی گویید چرا این گونه است.
چگونه ذهن آگاهی را تمرین کنیم؟
مطالعه بیشتر: فواید ذهن آگاهی برای سلامتی
در جایی آرام بنشینید و حداقل 10 دقیقه برای خود وقت قرار دهید و بدانید این زمان های اندک بعدا کل زندگی شما را صفا و ارزشمندی می دهد.
چشم ها را ببندید و جمله زیر را با خود تکرار کنید:
با انجام این تمرین شخص مفیدتری برای خودم و دیگران خواهم شد. باشد که ذهن آگاه شوم.
سپس تمرین تنفس 9 مرحله ای را به صورت زیر انجام دهید
با بینی راست 3 دم انجام دهید و با بینی چپ سه بازدم.
بعد با بینی چپ سه دم و با بینی راست سه بازدم.
در مرحله آخر با هر دو بینی سه دم و بازدم انجام دهید.
یادتان باشد هنگام انجام دادن این تمرین ذهنتان را بر هوایی که وارد و خارج می شود بیاورید. اگر حواستان پرت شد به آرامی به سمت نفس بیایید.
این تمرین یکی از تمرینات اولیه برای ذهن آگاهی است که هر سه قسمت ذهن آگاهی را در خود دارد. وقتی نفس می کشید در زمان حال هستید، وقتی متوجه نفس کشیدنتان هستید آگاه هستید و زمانی که فقط به نفس توجه می کنید بدون قضاوت هستید.
برای تمرینات بیشتر ذهن آگاهی به مقاله زیر مراجعه کنید:
ذکر این نکته مهم است که ذهن آگاهی دارای تمرینات مختلفی است که نیاز هست به صورت روزانه انجام دهیم تا ذهنمان عادت کند.
سوالات متداول
۱. بهترین زمان برای انجام تمرینات ذهنآگاهی چه وقتی است؟
هیچ قانون سفت و سختی وجود ندارد، اما صبحها بلافاصله پس از بیدار شدن زمان طلایی محسوب میشود، زیرا ذهن هنوز درگیر شلوغیهای روز نشده و باعث میشود روزتان را با آرامش شروع کنید. همچنین، شبها قبل از خواب برای رها کردن تنشهای روزانه عالی است. با این حال، مهمترین زمان، زمانی است که شما بتوانید در آن “تداوم” داشته باشید.
۲. آیا هنگام تمرین باید چشمهایمان بسته باشد؟
الزامی نیست، اما برای مبتدیان بستن چشمها توصیه میشود زیرا محرکهای بینایی را حذف کرده و تمرکز به درون را آسانتر میکند. با این حال، در برخی تمرینات (مانند ذهنآگاهی حین راه رفتن یا خیره شدن به شعله شمع)، چشمها باید باز باشند. هدف نهایی این است که بتوانید با چشمان باز و در وسط شلوغی زندگی هم ذهنآگاه باشید.
۳. هنگام مدیتیشن مدام خوابم میبرد، آیا اشتباه تمرین میکنم؟
خیر، این نشان میدهد که بدن شما خسته است و به استراحت نیاز دارد. این اتفاق بسیار رایج است. برای جلوگیری از خواب آلودگی:
- سعی کنید به جای دراز کشیدن، به صورت نشسته (روی صندلی یا زمین) تمرین کنید تا ستون فقرات صاف باشد.
- چشمانتان را نیمهباز نگه دارید و به نقطهای در پایین خیره شوید.
- زمان تمرین را به وقتی موکول کنید که هوشیارتر هستید.
۴. اگر حین تمرین احساس خارش یا درد جزئی کردم، باید تکان بخورم؟
در ذهنآگاهی تلاش میکنیم واکنشهای خودکار را کنترل کنیم. اگر احساس خارش کردید، بلافاصله نخارانید. ابتدا آن حس را مشاهده کنید (ببینید دقیقاً کجاست، چه حسی دارد، آیا جابجا میشود؟). اگر حس، شدید و غیرقابل تحمل شد، با “آگاهی کامل” و به آرامی حرکت کنید و خارش را برطرف کنید. هدف این است که بردهی واکنشهای فوری بدن نباشید.
۵. آیا برای تمرین ذهنآگاهی نیاز به مکان ساکت و خاصی دارم؟
برای شروع یادگیری، یک محیط ساکت کمککننده است چون حواسپرتی را کم میکند. اما ذهنآگاهی واقعی برای استفاده در دنیای واقعی است. پس از مدتی تمرین، شما باید بتوانید در محیطهای پر سر و صدا (مثل مترو یا محل کار) هم روی تنفس خود تمرکز کنید. در واقع، سر و صداها میتوانند بخشی از تمرین شنیداری شما باشند، نه مانع آن.
نتیجهگیری
در پایان این مسیر، مهم است به خاطر داشته باشیم که خواندن درباره شنا کردن، شما را شناگر نمیکند؛ تنها پریدن در آب است که معجزه میکند. ذهنآگاهی نیز دقیقاً همینطور است. صدها مقاله و کتاب، جایگزین یک دم و بازدم آگاهانه نخواهند شد.
تمرینات ذهنآگاهی که مرور کردیم، از تنفس ساده تا پیادهروی آگاهانه، ابزارهایی هستند برای اینکه “عضله توجه” خود را تقویت کنید. شاید در روزهای اول، ذهنتان مانند کودکی بازیگوش مدام فرار کند؛ این هیچ اشکالی ندارد. هدف ذهنآگاهی خالی کردن ذهن نیست، بلکه هر بار “بازگرداندن مهربانانه” توجه به لحظه حال است.
یادتان باشد، لازم نیست حتماً روزی یک ساعت در غار تنهایی بنشینید. باشگاه ذهن شما در ترافیک، در صف نانوایی، هنگام نوشیدن چای و حتی حین مسواک زدن باز است. زندگی شما همین لحظهای است که در آن هستید؛ پس با تمرین ذهنآگاهی، این لحظه را با تمام وجود زندگی کنید، نه اینکه فقط از آن عبور کنید. از همین الان شروع کنید: آیا متوجهِ نفس کشیدنتان در همین لحظه هستید؟
درباره نویسنده: فرزاد میراحمدی
مطالب مرتبط
مطالب مرتبط
آخرین مطالب
تفسیر تست طرحواره
دسامبر 28, 2025|
تفسیر تست mmpi فرم بلند
دسامبر 26, 2025|
تفسیر تست mmpi فرم کوتاه
دسامبر 24, 2025|
تفسیر تست نئو فرم بلند
دسامبر 21, 2025|
تفسیر تست نئو فرم کوتاه
دسامبر 18, 2025|
تفسیر تست کتل
دسامبر 15, 2025|